Artxiboa

Gure herriaren oraina ulertzen laguntzen duten testigantzak biltzeko podcasta. 70 hamarkadatik aurerra izan diren indarkeriazko gertakarien inguruko ahotsak eta lekukotzak jasotzen ditu podcast honek.

ETA gero eta atzerago dago denbora lerroan. 2011n haurrak edo nerabeak zirenentzat, jarduera armatua utzi zutenentzat, edo geroago jaio direnentzat, hiru letra horiek ez dute ezer adierazten. Ez dute Carrero Blancori buruz ezer entzun. Ez dakite nortzuk izan ziren Txapote, Peixoto, La Tigresa, Josu Ternera. Baliteke tokiko ekintzaren bati buruzko ezer jakitea. Ez GAL, ez Rodríguez Galindo, ez Lasa eta Zabala. Haientzat eta etorkizuneko belaunaldientzat, Eusko Jaurlaritzak programa pedagogiko bat jarri zuen abian duela urte batzuk. Aplikatu nahi duten ikastetxe guztientzat dago irekita. Ikasleei ikus-entzunezko materiala ematea eta ikasgeletara eramatea ETAren, GALen eta poliziaren errepresioaren biktimen testigantzak.

Memoria historikoa lehen pertsonan. Mikel Donazarrek bildutako testigantzak.

Martxoaren 3ko gertakarien 50. urteurrenean, Radio Vitoriak sarraskiaren memoria eginez osatu duen podcast dokumentala da “Vitoria, 3 de Marzo: Memoria contra el olvido”. GUAUn eskaintzen dizugu hamar ataletan banatuta.

Micaela Portilla historialari arabarrak bere bizitza eta obra kontatzen ditu bere azken urteetan idatzitako memoria faltsu batzuen bidez. Memoria horiek dokumentalaren hari gisa balio dute, bere lan garrantzitsuenetako batzuen laburpenekin batera.

Galaxia batean planeta ezberdinen artean mugitzeko portal batzuk daude argi zubiak izenekoak. Planeta hauetako bat Lur planeta da eta momentu batean lurtarrak gainontzeko planetak bereganatzen ahalegindu ziren. Hau ikusita beste planetetako biztanleak lurtarren aurka altxa ziren eta bertara bidaiatzeko ateak itxi zituzten, lurtarrak bakartuz. Argizagiko istorioa handik 60 urtetara kokatzen da eta dagoeneko lurtar gehienek ez dute beste planeten eta argi zubien existentziaren berririk, ezta gertaera hauena ere. Beste planetetako haurrek ere ez duten bezala. Ekai eta Nahi dira haur horietako batzuk. Beraien planetatik Lur planetara bidaiatzen dute eskolako lan bat egiteko asmoz. Bertan Izei lurtarra ezagutzen dute eta honek inoiz ezagutu ez duen bezalako adiskidetasun bat sortuko du lagun berriekin. Hainbeste urteren ondoren itxita egondako ateetako bat irekitzeagatik galaxiaren ongizatea arriskuan jarriko dute, konturatu gabe. Hau konpotzeko saiakeran hamaika abentura biziko dituzte bidean ezagututako bidelagun batzuekin batera. Historia ez errepikatzea saihestuko al dute?

Gerra Zibila, diktadura, frankismoaren errepresioa eta Euskadiko terrorismoaren urte gogorrak aztertzen ditu, emakumeen nortasuna lehenetsiz. Arorik urrunena hartzen du, baina oraindik ezezagunak diren bake eta askatasun istorioak aurkitzen ditugu. Bakearen, duintasunaren, bizitzaren… aldeko apustu pertsonalagatik desagerrarazi zituzten zubi eraikitzaileak.

ETAk su-eten iraunkorra iragarri du 2011n, baina zer ezkutatzen da une historiko honen atzean? Jesus Eguigurenek ETAren behin betiko amaiera ahalbidetu zuten Batasunako eta ETAko kideekin ezkutuko elkarrizketak izan zituen 5 urteen berri ematen digu.

Emakumeei buruzko kontakizunak, gertakariei kolorea ematen dietenak eta memoria kolektiboarekin jolasten dutenak. Historiako, arteko, kulturako eta zientziako emakume handien haziak.

Euskaldunek Australiara egindako migrazioaren inguruko dokumentala. Zer dakigu Australian azukre kanaberan lanean jardun zutenez? Horien memoria berreskuratu nahi du lanak, Julian Iantziren eskutik.

"Popel" hitzak errautsak esan nahi du txekieraz, dokumentaleko pertsonaiak lotzen dituen funtsezko elementua, II. Mundu Gerran František Suchyk Pragan gordetako Anjel Lekuona eta beste deportatu batzuen errautsak direlako. Zerk bultzatu zituen heroi anonimo horiek nazien aginduei men ez egitera? Zergatik jarri zuten arriskuan beren bizitza jada hilda zegoen jendearen memoria gordetzeko? Beharrezkoa al dugu memoria, iragana argitu eta aurrera jarraitu ahal izateko?

1985ean, Xulia desintoxikazio zentro batean ingresatuta zegoela, gertaera batek bere bizitza markatu zuen. Urte batzuk geroago Futuro imperfecto idatzi zuen, liburu bihurtutako oroimen ariketa bat. Zer geratzen da zutik? Nola ibili iraganaren arrastoetan? Belaunaldi oso baten memorian barneratzen den bidaia da Xulia.

Memoriak gure burua ezagutzeko oinarri bat eskaintzen digu, baina nola gogoratu inork aipatzen ez duen zerbait? Euskal filmategiak utzitako artxiboko irudien bidez, Isa Saezek bere amonarekin hitz egiten du bere harremanaren tabuen inguruan. Familiaren herentzia eta "beste" familiaren oroimena, aukeratutakoa, uztartuko dituen saiakera. Familia identitatearen aldarrikapena.

Euskal bakezaletasunaren oroimenaren aldeko bidaia da Gesto, 30 urtez Euskal Herriko bakearen alde eta indarkeriaren aurka lan egin zuena.

Dokumental honek zuzendariaren familiaren intimitatea harrapatzen du Mediterraneoan zehar egindako bidaia batean, zahartzaroaz, familiaz eta memoriaz hausnartuz.

Barruan hutsune bat daukan pelikula zahar bat. Hilobi huts bat. Ama birjina bat, badena eta ez dena. Argitu gabeko lapurreta bat. Hutsuneak, irudiak eta memoriari buruzko dokumental bat.

"Egin" egunkariaren itxiera ardatza nagusitzat hartuta, oroimenaren hauskortasunaz eta hura babesteko gizakiak sortzen dituen lekuei buruzko film laburra da "Errotatiba".

La escritora Txani Rodríguez recomienda varios libros a la vez que nos habla del autor y nos aporta su punto de vista sobre su obra literaria

Gure herriaren oraina ulertzeko, oroimenean arakatzen laguntzeko edukiak biltzen dituen podcasta. Historiak utzi dituen gertakarietatik bakarrik ikasi daiteke akatsak ez errepikatzen.

Nereak 38 urte ditu. Bizitza familiarra eta profesionala uztartu nahi dituen ama da. Egunkari bateko erredakzioan egiten du lan. Egun batetik bestera, ordea, Nerearen bizitzako desoreka handitu egingo da bere ama, Luisa, memoria galtzen hasita, ospitalera eramango duten egunean.

Bizitzako istorioak, protagonistek lehen pertsonan kontatzen dituzten hurbileko kontakizunak, herri oso baten oroimena bihurtzen diren gauza txikiak. Gerora igaro diren semblanzak eta kronikak