Artxiboa

Bizkaiko kostaldeari buruzko film labur dokumentala, Ereaga hondartzatik Matxitxako lurmuturreraino ibilbidea egiten duena.

Euskal Herri osoko hainbat bazter eta txokotako airetiko irudi ikusgarriak, helikoptero batetik eginak. Ikusten duguna ez da irudi-sorta polit bat besterik gabe, gure herriaren errealitate historiko eta soziala irudikatzen saiatzen baitira, kutsu poetikoa duten azalpenez lagunduta.

Euskal Herri osoko hainbat bazter eta txokotako airetiko irudi ikusgarriak, helikoptero batetik eginak. Ikusten duguna ez da irudi-sorta polit bat besterik gabe, gure herriaren errealitate historiko eta soziala irudikatzen saiatzen baitira, kutsu poetikoa duten azalpenez lagunduta.

Euskarari buruzko saioa, Kike Amonarrizek eta Izaro Arrutik aurkeztuta.

Euskal Herriko kostaldean lan egiten duten emakume saregileen kopurua 57 da. Denbora gelditu izan balitz bezala egiten jarraitzen duten lan tradizionala da. Eskuak gatzez estalita ehuntzen dute etengabe, isilik. Itsasoaren eta bere misterioaren parte dira emakume hauek. Itsasontzi baten alertak gaua apurtu du, itsasargi batek dena argitzen du, marinel bat noraezean doa uraren pentsamenduetatik, eta esku batzuek dantza egiten dute sareekin bat egin arte.

1979an, Three Mile Islandeko (Harrisburg, AEB) istripu nuklearraren ondoren, eta Ingurumenaren Nazioarteko Egunaren ospakizunekin bat eginez, ekainaren 3an, nazioarte mailako mugimendu antinuklearrak hainbat mobilizazio antolatu zituen. Gurean, Tuteran ekitaldi bat egitea erabaki zen. Izan ere, euskal kostaldean programatutako hiru zentral nuklearrez gain (Lemoiz, Ea-Ispaster eta Deba), Arguedasen laugarren bat eraikitzeko proiektua baitzegoen, Tutera alboan, alegia. Deialdi hartan, era berean, Bardeetako tiro-eremua desegitea ere aldarrikatu zen. Gladys del Estal Ferreño Tuterara joan zen, baina ez zen itzuli. Guardia Zibil baten tiroak hil egin zuen manifestaldi baketsu eta baimendu hartan.

Africa Baetak aurkeztuta, euskal kostaldeko hondartza zoragarriak ezagutuko ditugu, horietako bakoitza aurpegi ezagun batek gomendatua.

Gladys del Estal Ferreño, 1979an, Ingurumenaren Nazioarteko Egunean, energia nuklearraren aurkako jardunaldi batean, Guardia Zibileko agente baten tiroaren ondorioz hil zen 23 urteko neskaren oroimen eta transmisioa. Dokumentalak gertaera horiek gogora ekarri nahi ditu, bai Europan, bai Euskal Herrian. Festa aldarrikatzailea baimenduta zegoen, eta ez zen arrazoirik egon poliziak belardian esku hartu izana justifikatzeko. Filmak 1979ko ekaineko gertakariak birsortzen ditu, eta hitza ematen die hildako neskarekin aldi hartan, belardian eta Ebroko zubian topo egin eta sufrimendua gertutik bizi izan zuten lekuko zuzenei. Hilabete batzuk lehenago istripu nuklearra gertatu zen Three Mile Islanden (Harrisburg, AEB) eta nazioarteko mugimendu antinuklearrak efemeride horretan mobilizatzeko deia egin zuen. Latitude horietan Tuteran egitea erabaki zen. Euskal kostaldean programatutako hiru zentral nuklearrez gain (Lemoniz, Ea, Ispaster eta Deba), Arguedasen (Nafarroa) zentral nuklear bat eraikitzeko asmoa zegoen, Tutera ondoan. 1979ko ekainaren 3ko deialdian Bardeako tiro poligonoa eraistea eskatu zen; aldarrikapen biak kartelean jaso ziren, eta hori guztia dokumental honetan jorratzen da. 60ko, 70eko eta 80ko hamarkadetan Europan egindako protestak ezagutuko ditugu, bai zentral nuklearren aurka egiteko, bai haien alderdi militarrari aurre egiteko: bonba atomikoa, proba nuklearrak, euromisil elektrikoak, besteak beste, Greenpeacen eskutik. Europako eta Euskal Herriko mugimendu antinuklearra ezagutuko dugu, ibilbide honetan eguzki irribarretsu antinuklearra eta Deban proiektatutako zentral nuklearraren aurka egiteko egindako lehen itsasgarria lagun. Talde hori Danimarkara joan da, eta han, nuklearren aurkako logoa diseinatu duena eta haren sustatzaileak elkarrizketatu ditu. Zuzendaritza: Bertha Gaztelumendi gidoia: Sabino Ormazabal musika: Dani Venegas

Udako egunsentia. Donostiar gazte bat Haizearen Orrazira doa. Gogora ekartzen du Eduardo Chillida eskultore zaharra, txikitatik bertara joaten zena. Gaur egun, harkaitzetan sustraitutako hiru eskulturak, itsasoarekin eta haizearekin etengabeko elkarrizketan, bere hiriaren eta euskal kostalde osoaren nortasun-ikur izatera iritsi dira. Egunsentian, Jone gazteak eskultoreaz galdetzen dio bere buruari eta haren bila joango dela zin egiten du.