Artxiboa

Txangon lau lagun gazteri jarraitzen diegu, Maria (27), Paula (29), Bruna (24) eta Marta (27), Pagasarrirako igoeran Queenek, Mariaren txakurrak, lagunduta. Prozesu osoan, lagunen atzetik ibiliko gara, behaketan, telefono bidezko hitzorduetatik hasi, jaitsiera egin eta botak kendu arte.

Film dokumental luze honetan immigrazioaren egunerokotasuna azaltzen da. Zenbait emakume etorkinen esperientzian oinarrituta, fenomenoaren aurpegi ezezagunak erakutsi nahi dira. Emakumeen jaioterrietatik Europara immigrazio handia gertatu da, baina oraindik ere arrotz zaizkigu haien bizimodua eta haien ohiturak.

Emakumeek Euskal Herriko kirol jarduera ezberdinetan duten presentzia erakusten du dokumental honek.

Emakumeak gizartean eman dituen aurrerapausoak aztertzen ditu dokumental honek. Isilpeko garaietan bizitako hainbat emakumeren testigantzak biltzen ditu, tartean, Txaro Arteaga, Toti Martinez de Lezea, Arantxa Urretabizkaia, Begoña Ameztoy, Mari Carmen Garmendia, Jone Gorizelaia, Loli Astoreka eta Mari Carmen Gallasteguirenak.

'El vuelo de las Libélulas' Mariburruntzi igeriketa artistikoko taldeko 50/60 urteko bederatzi emakumeen bizitza zailen arteko koreografia da. Bederatzi emakume dira, elkarren artean guztiz desberdinak: Ingurune kultural, sozioekonomiko eta familiar desberdinetakoak dira. Iritzi politiko eta erlijioso desberdinak dituzten pertsonak, bizi-aukera desberdinak aukeratu dituztenak. Uretatik kanpo inoiz bat egin ez duten pertsonak dira. Enpatiari eta adiskidetasunari esker bizirik dirauten emakume guztiz desberdinak.

An erabat galduta dago bizitzan. Hala, egoera absurdu eta barregarriak gertatzen dira. Serieak tonu arina eta ganberroa du.

Asun Casasola, Nagore Laffageren amaren begietatik ikusita, bere alaba hil zutenetik emakumearen bizitzari begiratu bat emango diogu. 2008ko Iruñeko San Fermin jaietako krimenak gizartea astindu zuen, eta inoiz ez bezala kolpatu zituen hedabideen titularrak. Epaiketa 2009ko azaroan izan zen, eta akusatua homizidioagatik zigortu zuten. Asun, bere familia, eta babesa ematen dieten guztiek borrokan jarraitzen dute justizia egiten dela ikusteko eta erruduna hilketagatik intentzioz zigortua izan dadin.

80ko hamarkadaren amaieran Euskalduna ontziolaren itxierari buruzko dokumentala. Fabrikaren eta lanpostuaren defentsan langileekin batera borrokan hasi ziren emakumeen ikuspuntua jasotzen du.

1954ko urtarrilaren 24an, Mamaddik, 22 urterekin, itsasontzi bat hartu zuen El Havretik New Yorkeraino. Baina bere bidaia lehenago hasi zen bere herriko zineman, pantailatik atera eta inoiz desagertzen ez diren irudiekin: Cadillac eder bat, emakume gazte bat, zeru urdina.

Azkenean, emakumeen ahotsa entzuten hasi da zineman eta hori ospatzera dator emakumeek eginiko zinemari buruzko film harrigarri hau. Atzoko eta gaurko euskal zinegileen munduan zehar, apnea teknika erabiliz, hiru urpekari gaztek gidatuko gaituzte. Itsaspeko bidaia honetan deskubrituz joango gara pelikulen gaiak, pertsonaiak, begiradak, ametsak, aurrera ateratzeko ahaleginak eta, batez ere, zinemari egiten dioten ekarpena. Donostiako Zinemaldian estreinatu eta gero, dokumentala Tokio, Madril, Nantes, Iruña eta Bilboko zinemaldietan aurkeztu da, besteak beste.

Dokumentalak Esther Ferrer (Donostia, 1937) artistaren ibilbidea errepasatzen du; performancearen generoan sortzaile handienetako bat, Arte Plastikoen Sari Nazionala 2008an eta Velazquez Saria 2014an.

'Hamaika andra zurigorri' izenburua dauka andrak Athletic Cluben arlo desbardinetan izan daben eragina eta ekarpena erakusteko eta balioan jartzeko sortu dogun ikus-entzunezkoak, "itzaletik argira" ekarteko. Lana lekukoen testigantzetan oinarritzen da, hori izan da informazino iturri nagusia. Horretarako 35 persona alkarrizketatu ditugu, 32 emakume eta 3 gizon. Belaunaldi desbardinetako personak dira, zaharrenak 102 urte eta gazteenak 19 dituela, eta euren testigantzek sasoian sasoiko egoerak erakutsiko dabez.

Dokumentalak "Madejas contra la violencia sexista" proiektuaren historia kontatzen du.

Mirenek Elena antzemango du alokatutako auto bat gidatzen eta errepidean barrena jarraituko dio.

16 urteko Rae neska gizenak gazte normal bat izan nahi du. Lau hilabete psikiatrikoan igaro ondoren, benetako mundura egokitu ezinik dabil. Raek terapia-saioekin jarraitu behar du, baina bere terapeuta berria, Kester, orain artekoak ez bezalakoa da: lasai husten du bere barrena Raeren aurrean.

Gerra Zibila, diktadura, frankismoaren errepresioa eta Euskadiko terrorismoaren urte gogorrak aztertzen ditu, emakumeen nortasuna lehenetsiz. Arorik urrunena hartzen du, baina oraindik ezezagunak diren bake eta askatasun istorioak aurkitzen ditugu. Bakearen, duintasunaren, bizitzaren… aldeko apustu pertsonalagatik desagerrarazi zituzten zubi eraikitzaileak.

Abarketarien bideak —Ainarak ere esaten zaie, hegaztiak bezala migratzen zutelako— Nafarroako eta Aragoiko emakumeen belaunaldien neguak batu zituen. XIX. mendearen amaieratik XX. mendearen erdialdera arte, Mauleraino joaten ziren abarketen industrian lan egiteko.

Nina Morgan, 25 urtekoa, Lurmutur Hiriko (Hegoafrika) hondartza batean esnatu da, biluzik, etxetik 6.000 kilometrora, eta zeukan guztia lapurtu diotela ohartzen da. Argi dagoena da gauzak ez direla behar bezala atera.

1938an Saturrarango emakumeen kartzela Espainiako Gerra Zibilean jazotako ankerkeriarik basatienaren lekuko izan zen. Victoria, errepublikar baten alarguna, ahizpa eta semearekin batera sartuko dute Saturrarango emakumeen kartzelara. Mesedetako mojen ardurapean dago kartzela, eta preso dauden emakumeei haurrak kentzen dizkiete erregimenaren aldeko familien esku uzteko Espainiaren onerako dela esanez. Emakume presoen bizitza amesgaizto bihurtzen dute.

Léna 28 urteko community managerra da Parisko polizia-prefekturan. Aldi berean, serieko hiltzaile bat dabil hiriburuan eta sare sozialak erabiltzen ditu polizia nahasteko. Harekin komunikatzen saiatuko da Léna.

Micaela Portilla historialari arabarrak bere bizitza eta obra kontatzen ditu bere azken urteetan idatzitako memoria faltsu batzuen bidez. Memoria horiek dokumentalaren hari gisa balio dute, bere lan garrantzitsuenetako batzuen laburpenekin batera.