Artxiboa

237 gizon Espainiatik abiatzen dira Fernando de Magallanes kapitain dutela. Aberastasunak, errekonozimendua eta ospea bilatzen dituzte. Horietako 18 baino ez dira bizirik itzuli Juan Sebastian Elkano pertsonaia noble eta karismatikoa buru dutela. Hiru urteko matxinadak, traizioak, gosea eta heriotza. Abentura eta emozioz beteriko istorioa da, eta bi pertsonaia kontrajarri helburu bera lortzeko borrokan ari dira.

"Juan Sebastián Elkano, biografía de un Capitán" audio-liburu bat da, munduari egindako lehen bira kontatzen duena, lekuko pribilegiatu baten ikuspuntua berreskuratuz, Elkano bera. Gizakiaren eraldaketa ere kontatzen du, parte hartu zuen bi espedizio ozeaniko handien bidez.

Juan Sebastian Elkanori hurbilketa Lurrari emandako lehen zirkun-nabigazioaren bostehungarren urteurrenean.

"La Noche de..." podcastak zinearen ete bere protagonisten inguruko informazio eta bitxikeriak biltzen ditu. Bigarren denboraldian Dani Álvarezek euskal zinemaren mugarri izan diren filmak eta horien zuzendariak elkarrizketatu ditu. Lehenengo denboraldian, Felix Linaresek bere ezagutzaren zati bat utzi zigun, podcast formatuan.

Xabier Bañuelos bidaiariaren eskutik munduko gauza harrigarriak, handi eta txikiak, ezagutuko ditugu.

Euskara irakaskuntzan sartzeko lehenengo pausoak Bilbon 1957an eman ziren. Umeentzako lehenengo eskola Euskal Katekesi modura sortu zen San Nikolas elizako lokaletan. Baina salaketa batek eraginda, itxi egin zuten. Gurasoek, hala ere, etsi ez eta Iralabarriko frantziskotarren komentuan jarraitu zuten, baina hori ere zarratu egin zuten. Hurrengo urteetan etxe partikularretara joaten ziren andereñoak irakastera, harik eta 1966an Resurrección Mª Azkue ikastola sortu arte Elkano kalea 6an. Hori ere txiki geratu zenez, azkenean Bilbotik kanpo Lauro ikastola egitea erabaki zuten. Bitartean, auzoetan ere hasi ziren beste ikastola batzuk sortzen: Deustun, Santutxun, Begoñazpin, San Adrianen, Artxandapen eta Abusun. Orduko gurasoen eta andereñoen ekina eta konpromisoa goratu nahi izan da lan honetan. Gorabeherak gorabehera beti aurrera egiteko adorea izan zutelako, euskararen eta herriaren alde. Hemen Bilboko kasua erakusten bada ere, Bizkaian hainbat herritan egin ziren antzeko pausoak sasoi berean.

Euskal Herriko txoko guztietara zabaldu dira, ahoz aho, Pernando Amezketarraren esaera, asmakizun eta gertakizunak. Orain, marrazki bizidunetan ikusiko ditugu gipuzkoar ezagun horren abenturak eta umorezko pasadizoak.

Telesailaren bigarren denboraldian jarraipena emango zaio Ane protagonista nagusiak Balbemendiko parke naturalean bizitako istorio zirraragarriei. Herria isolaturik utziko duen lurrikara batek ordura arte isilpean gorde diren sekretuak azaleratuko ditu.

Aita-semeek egiten digute ipuin txiki eta soinu handien kontakizuna. Beraien etxeko sototik egiten digute, Danbor ezizena hartzen duen semea eta Txor-txor esaten dioten aitak.

Umorezko telesail honek Tomas Kortazar izeneko gaztea du protagonista nagusi. Tomas baserriaren jabe bilakatu da aita hil ondoren eta, ama aurkako iritzikoa izan arren, baserria landetxe bihurtuko du. Bertan denetariko jendea bizi da.

Oporraldi batzuetan Ekaitz eta Roman elkar ezagutu eta bizitza guztirako lagun egiten dira.

Bitorrek eta Mikelek elkar ezagutu dute Bilboko jaietan. Lehen begirada berezia izango da bientzat, baina modu desberdinean gogoratuko dute.

Harremana hautsi eta urte batzuetara, Taniak eta Joseanek elkar topatu dute berriz energia berriztagarrien inguruko kongresu batean. Taniak asko dauka Joseani esateko.

"Historia eta istorioak" historia, nazioartea eta giza iraganari lotutako podcasta da. Lehen pertsonan kontatutako historia giza iragana aztertu duten pertsona eta adituen bidez jasoko dugulako, beraien bizipen eta eskarmentuaren ahotsa bilduz. Juanjo San Miguelek gidatuta aztertuko dugu gure munduaren iragana hobeto ezagutzeko helburua duen tartea, hitza, ahotsa eta soinua oinarri.

Lourdes eta Mentxu Arrietak begiradaren bidez ulertzen diote elkarri. Eta, kasu honetan, adierazpen hori ezin hobea da: gorputzeko mugimenduak kontrolatzeko arazo batek elbarri utzi ondoren, begien mugimenduaren bidez airean letrak idatziz elkar komunikatzen dira.

"EHU-Ekinean" podcastean ikerlariak jartzen dira erdigunean. Zientzia eta teknologiaren arloan sistematikoki eta historikoki baztertu izan diren emakumezkoak batez ere. Baita ikerketa bereziak egiten dituztelako albiste gune ez diren ikerlariak ere. EHUk eta Elhuyarren arteko elkar-lana.

Dokumental honek abentura eta historia elkar nahasten ditu, XVI.mendean euskaldunek balearen eta bakailoaren arrantza egitera Kanadako Ipar Atlantikora joaten zireneko espedizioak gogoratuz. Arrantzaren ekintza soila gainditzen zuen itsas epopeia harrigarri honen esperientzia berbiziko du, euskal arrantzaleen historia zati hau berreskuratuz.

Bi gazte diskoteka baten iluntasun zaratatsuan erakarrita sentitu eta komunean tenperatura igotzen da. Sexuaren unerik gorenean ordea, "itsatsita" geratuko dira. Larrialdietan eta elkar ezagutzera kondenatuta, euren bizipenaren berri emango dute sareetan. Umorea, tentsioa, musika, konfesioak, bizitza... Pantailara ITSATSITA utziko zaituen musikala!

AMERIKANUAK dokumentalak Nevadako (AEB) Elko herrira joandako zenbait immigrante euskaldunen historia kontatuko digu. Funtsean, nostalgiari buruz hitz egingo digu, herrialde arrotz batean bizitza duina eramateko borrokari eta komunitate bateko kide sentitzeari buruz. Alfonso Igoa, Pete Paris, Jose Yaniz “Txapo” edo Juan Juaristiren “Parrillas” oroitzapenen bidez, euskal diasporaren parte hau Ameriketako Mendebaldean zelan egokitu zen ezagutuko dugu.

Udako oporrak iritsi dira, eta, elkar ezagutu zutenetik lehen aldiz, lau lagunak banandu egingo dira. Mai, Oto eta Vik bidaian doaz, bakoitza bere familiarekin, munduko hainbat lekutara. Yoko bakarrik geratuko da parkean Mirentxurekin. Zer egingo du Yoko gaixoak lagunik gabe?

Elezahar batek dio Saturraran hondartzako bi haitz handiak maitaleak direla. Gizarteak ez zien elkar maitatzen uzten eta uretan ito ziren maitaleak. Itsasotik bi haitz handi sortu ziren gero, haien oroimenez. Elkar maitatu ezin diren bi emakumeren kontakizuna da Saturraran. 80ko hamarkadan, Ane, alturako arrantzale baten alaba, eta Luna, furgoneta batean heldutako andaluziarra, elkarrekin maitemindu ziren. Heroinaren zurrunbiloak harrapatu eta, herritarren gaitzespena dela eta, Saturrarango kartzelaren hondakinetan hartuzuten babesa. Jose, Aneren aita alarguna, haiek laguntzen ahalegindu zen. Desberdina onartzearen zailtasuna, heroina eta hiesaren oldarraldia, arrantzaren munduaren gainbehera. Libreak izaten irakatsi zigun belaunaldi galduari egindako omenaldia da Saturraran.