Artxiboa

Talde-lan interesgarri honetan, 18 artistak Sistiagak bere film galduari buruz egindako narrazioa ilustratzen dute, fotogramen gainean osorik marraztutako lehen animaziozko film luzea, kamera beharrik gabe.

Tarzanek eta Janek elkarrekin igeri egiten duten eszena famatuaren berrinterpretazio bat da, Tarzan eta bere laguna (Cedric Gibbons, 1934) filmarena, non koloreek, forma abstraktuek eta erritmoek paradigma aldaketa bati buruz hitz egiten diguten.

Rafael Ruiz Balerdi artista donostiarrak Homenaje a Tarzán (Tarzani omenaldia) animaziozko film laburra egin zuen 1969an, zeinak «jarraituko du» hitz enigmatikoak zeuzkan bukaeran. Haren segida da Ehiza. Balerdiren proposamen estetikoari jarraitzen dio, baina hura inspiratu zuten filmen begirada kolonialistatik urrun, oraingoan gure errealitatearen gordintasuna islatzen da: jazarpena, indarkeria eta suntsiketa.

Ez dakigu ea lehen marrazkiak hondartzan adar batekin zirriborratu genituen, baina gogoan dugu, olatuak hurbiltzen ari zirela sentitzean, atzerapauso bat eman genuela, haien aparraren hotzak ukitu ez gintzan.

Askotan, desagertutakoak hildakotzat jotzen dira. Maite izan dituztenek, ordea, haien gorpuak ikusi behar dituzte agur esan ahal izateko.

Walter Ruttmannek Berlini buruz egin zuen dokumental ospetsuaren arrastoa jarraitzen duen Bilboko hiriaren sinfonia. Hainbat animazio-teknika berritzaile erabiliz, irudi dinamiko bat lortu dugu, Joseph Turner margolariaren azken etapako gardenkietan oinarritutako akuarela digital bat. Soinu-bandak ez du azpititulurik behar, eta Xabier Erkizia artistaren jatorrizko pieza da, hiriko kaleetako soinuak Miren Agur Meaberen poemaren zatiekin txirikordatzen dituena.

Santa Ageda bezperako ospakizuna baliatuta, jendea, bertsolariekin batera, etxez etxe ibiltzen da jai giroan makilen erritmoan bertsoak kantatzen. Maialen Lujanbio bertsolariak genero indarkeriaren salaketa gordina egiten du. Bertsoz bertso, gure gizartean horren txertatuta dagoen eta gainditu ezin dugun indarkeria matxistaren hainbat adierazpen salatzen dira.

Euxebiren aita bera jaio baino lehen hil zen fusilatuta. Laurogei urte geroago, hobia aurkitu dute. Hogei bat artista gazteren sormen elkarlanaren fruitua da Areka.

Film labur honetan, Mirentxu Loyarte zinegile nafarrak euskal herritarren nortasun kolektiboari buruzko hausnarketa egin zuen. Zuzendariaren lehen lana da, Luis Iturriren testu baten bertsio filmatua. Euskal errealitatearen kaleko argazkiak eta koreografia emanaldiak eszenatoki batean nahastuz Euskal Herriaren aurkako errepresioa salatzen duena, eta Espainiako Zinematografia Zuzendaritza Nagusiaren Kalitate Sari Berezia jaso zuena. Halaber, Marivi Bilbaok aktore gisa egindako lehen lanetako bat izan zen.

Elkarrizketen bidez eta bere obrari buruzko ibilbide sakon baten bidez, dokumental honek Jose Antonio Sistiaga Donostiako artistaren erretratua egin du. Jose Antonio Sistiagak 80 urte ditu, eta arte esperimental zinematografikoaren aitzindarietako bat da. XX. mendeko euskal artearen funtsezko pertsonetako bat da.

Jainkoak bere irudira eginiko gizona paradisutik bota zuenean, gizonaren beldurra eta bakardadea ikustean, Raziel aingerua bidali zuen hura laguntzera.

2013an artistaren laurogeigarren urteurrena zela eta, Guggenheim Bilbao Museoak gure garaiko artista garrantzitsuenetako baten atzera begirako erakusketa berezia hartu zuen, arte garaikidean, musikan eta zinema esperimentalean leku nabarmena duen legenda bizia baita. Berrehun lan inguru dira, eta horien bidez, bisitariak Yoko Onoren unibertso artistiko poliedrikoa ezagutu ahal izango du sormenezko bost hamarkada baino gehiagotan zehar, berrogeita hamarreko hamarkadaren erdialdetik gaur egunera arte.