Artxiboa

Memoria historikoa lehen pertsonan. Mikel Donazarrek bildutako testigantzak.

Lau ikus-entzunezkoz osatutako sorta da Goiena telebistak ekoiztutako Biktimen ahotsak saioa. Lau biktimaren bizipenak jaso dira. Francisco Astuy, Iñaki Agiriano, Matilde Martin eta Alaitz Perez de Arenaza dira biktima horiek.

1310 izen. 1310 pertsonaren gorpuzkiak nahastuta eta identifikatu gabe. 1310 euskaldunen gorpuak bahitu eta kristautasunaren gurutzerik handienaren azpian hobiratu zituzten. Diktadorearen ondoan lurperatuta, Garaipenaren Egunean inauguratutako mausoleo batean. Etxera itzultzeko ordua heldu zaie.

ETA gero eta atzerago dago denbora lerroan. 2011n haurrak edo nerabeak zirenentzat, jarduera armatua utzi zutenentzat, edo geroago jaio direnentzat, hiru letra horiek ez dute ezer adierazten. Ez dute Carrero Blancori buruz ezer entzun. Ez dakite nortzuk izan ziren Txapote, Peixoto, La Tigresa, Josu Ternera. Baliteke tokiko ekintzaren bati buruzko ezer jakitea. Ez GAL, ez Rodríguez Galindo, ez Lasa eta Zabala. Haientzat eta etorkizuneko belaunaldientzat, Eusko Jaurlaritzak programa pedagogiko bat jarri zuen abian duela urte batzuk. Aplikatu nahi duten ikastetxe guztientzat dago irekita. Ikasleei ikus-entzunezko materiala ematea eta ikasgeletara eramatea ETAren, GALen eta poliziaren errepresioaren biktimen testigantzak.

Uztailaren 28ko 12/2016 Legeak aitortutako legez kontrako polizia-indarkeriaren hiru biktimaren kasuak biltzen dira. Polizia-abusuen biktimen bizitza-historiak erakusten dira, eta kasuak ebaluatzeko batzordea osatzen duten adituekin, auzitegi-medikuekin, psikologoekin eta adituekin hitz egiten da.

Gure herriaren oraina ulertzeko, oroimenean arakatzen laguntzeko edukiak biltzen dituen podcasta. Historiak utzi dituen gertakarietatik bakarrik ikasi daiteke akatsak ez errepikatzen.

Istorio honetako protagonistak ez dira Frankoren kontra borroka egin zuten ohiko gudariak. Emakume anonimoak dira, eta agian horixe da haien istorioa ezezaguna izatearen arrazoia. Izan ere, nork ezagutzen du Gerra Zibilean Gipuzkoatik kanporatu zituzten emakumeen istorioa?

"Lehendakariak" Eusko Jaurlaritzako trantsizio osteko lehendakarien ibilbidea jasotzen duten podcast biografikoa da.

1310 izen. 1310 pertsonaren gorpuzkiak nahastuta eta identifikatu gabe. 1310 euskaldunen gorpuak bahitu eta kristautasunaren gurutzerik handienaren azpian hobiratu zituzten. Diktadorearen ondoan lurperatuta, Garaipenaren Egunean inauguratutako mausoleo batean. Etxera itzultzeko ordua heldu zaie.

Gerra hasi zenetik, frankismoa agindu eta zirkularretan oinarritu zen euskara eta eremu publikoko euskal identitate nazionalen edozein adierazpen baztertzeko.

PPko eta PSEko zinegotzi mehatxatuen eta haien senideen testigantzak jasotzen dira, eta urteetan eskoltarekin eta anonimatuan jasan zuten jazarpena gogoratzen da. Gainera, garai hura bizi izan zuten aditu eta politikariekin, euskal gizarteak egoera horren aurrean duen inplikazioari buruz gogoeta egingo dute.

Euskal rock erradikala 1893ko urrian sortu zen. Hil horren 22an NATOren aurkako jaialdia egin zen Tuteran, hainbat rock talderen parte-hartzearekin. Denak euskal taldeak ziren, eta haien hitzak erradikalak ziren, 1980ko hamarkadako egoera soziopolitikoaren isla: gazteen langabezia, drogen kontsumoa, desilusio politikoa, terrorismoaren urte gogorrak...

2011ko urriaren 20an ETAk jarduera armatua behin betiko utzi zuela iragarri zuenean, antolakundearen 300 biktima baino gehiagoren kasuak argitu gabe zeuden.

Naiararen birraitona Extremadurakoa zen, Campanario herriko nekazari bat; ez zen politikan sartzen. Bernardo Rodríguez Picón 1938ko gau batean atxilotu zuten nazionalek, UGTko kide izateagatik. Castuerako konzentrazio-zentro batean sartu zuten Extremadurako beste herri batean. Gerra Zibila amaitu zenean, beste 200 presorekin batera, Urduñako konzentrazio-zentrora eraman zuten ganadua garraiatzeko tren batean.

1945eko urtarrilaren 16ean, 33 urte zituela, Alcalá de Henareseko hilerrian fusilatu eta hobi komun batean lurperatu zuten Jesús Carrera Olascoaga hondarribiarra. 2018an haren gorpua bere jaioterrira ekartzea lortu zuten senideek. Ordea, nor zen Jesús Carrera? Zergatik hil zuten? Eta garrantzitsuena, zergatik egon da hirurogeita hamar urte baino gehiago bere oroimena isilarazita? Galdera horiei zein beste hainbati erantzuna emateko ikerketaren fruitua da "Jesús Carrera: Hondarribiko Gorria" dokumentala, Jesúsen senideek beraiek zein herritarrek ezagutzen ez zuten Espainiako Alderdi Komunistako buru izandakoaren bizitza labur eta zirraragarri baten kontakizuna. Hain zuzen ere, María Carrera eta Xabi Carrera, gure protagonistaren ilobak izango dira haren osabarekin zer gertatu zen jakin eta euren zauria ixteko beharretik abiatuta, Paco Etxeberria forentseak zuzendutako exhumazio prozesuan barneratu eta euren bizipenak partekatuko dizkigutenak.

Humberto, Fernando eta Jorge Coruñan bizi dira, hogeita lau urte dituzte eta mundua jateko gogo handiarekin. 1973 da, Franco bizirik dago. Errepresio-erregimena ere bai. Humberto anbizio handiko gaztea da, hainbat hizkuntza hitz egiten ditu, eta bi lagunak konbentzitu ditu Irunera bizitzera joateko. Muga da. Hor diktadura amaitu eta askatasuna eta aukerak hasten dira. Han muga zeharkatzea erabakitzen dute, Miarritzen, "Parisko azken tangoa" ikusteko, beste hainbat bezala, diskoteka batera joateko, dantzatzeko, ondo pasatzeko, askeak izateko...

Gure herriaren oraina ulertzen laguntzen duten testigantzak biltzeko podcasta. 70 hamarkadatik aurerra izan diren indarkeriazko gertakarien inguruko ahotsak eta lekukotzak jasotzen ditu podcast honek.

TOP Ordena Publikoko Auzitegia da, 1963tik 1977ra bitartean funtzionatu zuen. Frankismoak sortu zuen diktadurari zuzenbide-estatuaren itxura emateko, Francok hori behar izan zuen unean.

Hiru kapitulu txundigarritan zehar, telesaila martxoaren 11ko atentatuetatik Zapaterok hauteskundeak irabazi zituen arte igaro ziren lau egun bizietan murgiltzen da. Atentatuek eragindako samina eta ondoren, hauteskundeetan eragiteko asmoarekin, atentatua ETAri egotzi nahi izan zion manipulazio politikoa aztertuko ditu.

Bortxazko desagerpen batek ez du soilik desagertuaren bizitzarekin amaitzen, uretara botatako harri batek sortzen dituen uhinen antzera, orbain emozional bat uzten du familia eta gizartearengan. 80ko hamarkadaren hasieran, Komando Autonomo Antikapitalistetako kidea zen José Miguel Etxeberria Álvarez, Naparra, desagerrarazi zuten. Gurutzatutako komunikatu, erreibindikazio desberdin eta axolagabekeri judizialaren artean, familia desagerpenari erantzun bat ematen saiatu zen. Anaiaren desagerpenak irekitako zauria sendatzeko asmoz, Eneko da berrogei urte baino gehiago iraun duen bilaketaren lekukoa hartu duena.

Euskal bakezaletasunaren oroimenaren aldeko bidaia da Gesto, 30 urtez Euskal Herriko bakearen alde eta indarkeriaren aurka lan egin zuena.