Artxiboa

Dokumental hau punta-puntako hainbat euskal entrenatzaileren unibertso profesional eta pertsonalean murgilduko da, misterio bat argitu nahian: zergatik da berezia Euskadiko entrenatzaile harrobia?

Urkulu urtegia eraiki aurretik Goroeta auzoan eta inguruetan zegoen bizimoduaren berri jaso dute Goienak eta Loramendi elkarteak elkarlanean Hura zen Urkulu dokumentalean. Goroeta auzoko hamar baserri eta Aozaratzako bost geratu ziren ur azpian Urkulu urtegia eraiki zenean, orain dela 40 urte inguru, baita inguru hartako soro eta zelai asko ere. Eta istorio mordoa utzi zituen isilpean. Hainbat lekuko gidari hartuta, urtegia eraiki aurreko bizimodua, jaiak, eskola kontuak eta beste hainbat pasadizo eta bizipen jaso dituzte Hura zen Urkulu dokumentalean.

Vasco-Navarro trenak lotu zituen Gipuzkoa, Araba eta Nafarroa, 143 kilometroko burdinbidearekin. Leku bakoitzean jendeak izen bat jarri zion: “transarlabaniano”, “trenico”, “cangrejero”... Obrak 1887an hasi eta 40 urtez luzatu ziren arazo ekonomiko eta tekniko ugari sortu zirelako. Oztopoak gaindituta, oso tren modernoa eta garrantzitsua izan zen bere garaian; komunikazioa eta industria garapena bizkortu zituen, eta zeharo aldatu zuen herritarren bizimodua. Azkenengo joan-etorriak 1967an egin zituen.

Lau ikus-entzunezkoz osatutako sorta da Goiena telebistak ekoiztutako Bizi Gipuzkoa, bertatik bertara saioa. Gipuzkoako lurraldetik irten gabe egiteko hamaika proposamen aurkeztuko dizkigu: padelean Oria ibaian, txakolina dastatu, mendi ibilaldiak, museoak...

Bizkaiko kostaldeari buruzko film labur dokumentala, Ereaga hondartzatik Matxitxako lurmuturreraino ibilbidea egiten duena.

Galian gaude, K.A. 50 urtean, garai hartan erromatarrek hartutako lurraldea; baina herri txiki batek etsaiaren erasoaldi guztiei erantzuten die, borrokaldi guztietan irabaziz. Cesarrek badaki ezin duela behin eta berriz barregarri geratu eta zerbait egin beharra daukala. Horregatik, herri txikiko herritarrak behartzen ditu Jainkoek bakarrik gainditu ditzaketen hamabi probei aurre egiteko ordezkari parea hautatzera. Cesarrek ez dakiena da hautatutako bi ordezkariek Panoramixen edabe magikoa dutela.

Doraemonek, Nobitak eta gainerako lagunek Animalien Planetara egingo dute bidaia. Ingurumena asko zaintzen dute bertan, eta hondakinak birziklatzen dituzte. Bitxiena, baina, bertako biztanleen itxura da: gizakion gorputza baina animalien burua dute. Han direla, Chipo gaztea ezagutuko dute, erdi-mutiko erdi-txakurra, eta abentura berri batean murgilduko dira: Animalien Planeta arriskuan dago, estralurtar talde batek inbaditu egin nahi baititu bertako baliabide natural guztiak erabiltzeko asmoz, lurraldea erabat suntsituz.

Euskal Herriko paraje ezberdinetan barrena murgilduko da Joseba Arguiñano bertako gastronomia eta herritarrak ezagutzeko asmoz.

280 milioi pertsona bizi dira gaur bere jatorrizko herrialdetik kanpo. Inoizko daturik altuena da, baina gizakiak betidanik mugitu gara batetik bestera. Migrazioei soseguz begiratzeko tartea da hau.

Euskal Herri osoko hainbat bazter eta txokotako airetiko irudi ikusgarriak, helikoptero batetik eginak. Ikusten duguna ez da irudi-sorta polit bat besterik gabe, gure herriaren errealitate historiko eta soziala irudikatzen saiatzen baitira, kutsu poetikoa duten azalpenez lagunduta.

Euskal Herri osoko hainbat bazter eta txokotako airetiko irudi ikusgarriak, helikoptero batetik eginak. Ikusten duguna ez da irudi-sorta polit bat besterik gabe, gure herriaren errealitate historiko eta soziala irudikatzen saiatzen baitira, kutsu poetikoa duten azalpenez lagunduta.

Dora 7 urteko neskatoa da, eta bere tximinoarekin batera bidaia zirraragarri bati ekingo dio atal bakoitzean. Elkarrekin, asmakizunak eta misterioak argitu beharko dituzte misioak betetzeko.

Gerraostean girotutako telesaila. II. Mundu Gerran etsaien lurraldean eraitsitako hegazkinlari ingelesen ebakuazio klandestinoa du ardatz. Red Comète klandestinoak Alemaniako armadaren lerroetatik harago Ingalaterraraino eramaten zituen hegazkinlariak, kontrabando-bide klasikoetatik franko-espainiar mugako pasabide delikatua zeharkatuz.

"Aquí se investiga" Radio Vitorian zientzia zabaltzeko programa bat da. Hainbat arlotako ikerketa zehatzak ezagutuko ditugu: medikuntza, arkeologia, paleontologia, robotika, farmazia, soziologia... Euskal Herriko Unibertsitatearen eskutik Arabatik munduko hainbat lekutara eta gure lurraldean errotutako enpresetara garamatzaten ikerketak.

Lau metroko altuera duen egurrezko egitura batek datorren udazkenean Andre Maria Zuriaren plazan bi hilabetez jarriko den harresia irudikatuko du. Egilea Sebastián Bayo artista eta arkitektoa da, eta gaur Hirigintzako Elkarrizketetan laguntzen digu, Ekain Jimenez, Isabel Martí eta Julio Herrerorekin batera. Kontzientziak astintzeko eta harresiak dituen hiri batean bizitzea zein zaila den pentsatzeko modu bat, harresian nahi duen bezala esku hartu ahal izango duen herritarren parte-hartzea sustatzen duen esperientzia bat. Gainera, arkitekturako profesionalak Arabako lurraldean berriztagarrien ezarpenean duen eginkizunaz ari gara.

Etorkizuneko gizartea sortu, berritu eta amesten duten pertsonek biharko Bizkaiari forma ematen ari zaizkion ideia, erronka eta konponbideetan sakontzen dute. Elkarrizketa-serie dokumental honek hunkitu eta inspiratu egiten du, gure lurraldeak etorkizun jasangarriago, inklusiboago eta gizatiarragoaren bidean dituen erronka ekonomiko, sozial eta kultural nagusiei heltzeko. Bizkaia, gaur hasten da etorkizuna.

1905ean Bengalan idatzitako zientzia-fikziozko ipuin feminista batek inspiratuta, Inések iniziazio-bidaia bati ekingo dio Indian barrena, Ladyland emakumeen lurralde utopikoaren bila.

Gure lurraldeko eguraldiaren iragarpenarekin batera, meteorologiarekin eta aldaketa klimatikoarekin lotutako eduki interesgarriak biltzen ditu saioak.

Euskal geografiako lurralde magikoak erakutsiko dizkigu dokumental honek, gaur egunera arte iraun duten kondaira, erritu eta misterio ezkutuenak.

Gure lurraldeko eguraldiaren iragarpenarekin batera, meteorologiarekin eta aldaketa klimatikoarekin lotutako eduki interesgarriak biltzen ditu saioak.

Google-rena den DeepMind enpresa britainiarrak AlphaGenome aurkeztu du, giza genoma irakurri eta interpretatzeko diseinatutako IA eredu bat, batez ere proteinak egiteko argibiderik ez duen eta DNAren % 90 osatzen duen genomaren zatia. Urko Martínezek, Bioguneko ikertzaileak, tresna honen erabilgarritasuna azaltzen du. Txinako ikerketa batek lehen aldiz frogatu du entsegu kliniko batean immunoterapia kimioterapiarekin konbinatuta eraginkorragoa dela goizean ematen bada. Mattin Aiestaranek, Aranzadiko arkeologoak, "Irulegitik Pompelora: Hiri baten jatorria" erakusketa aurkezten du, Pompelo erromatarraren sorreraren 2.100. urteurrena ospatzeko antolatua. Erakusketak lurraldean bizi ziren baskoien bizitza eta tradizioak eta erromanizazioarekin izandako aldaketak aztertzen ditu. Javier del Campok, Biologia Ebolutiboko Institutuko ikertzaileak, azaltzen du nola aurkitu duten koralek, nerbio-sistemarik gabeko organismo sinbiotikoek, gauez ere atseden hartzen dutela, sinbiosian bizi diren algak aktibo jarraitzen duten bitartean.