Artxiboa

"Basque" Etxepare Euskal Institutuaren podcasta da, ingelesez ekoitzia. Nazioarteko entzuleari espreski zuzendutako podcast honetan Oier Aranzabalek inspirazio-iturri diren hainbat euskal artista eta sortzaileren etxe eta lantokietaraino eramango gaitu. Gertu-gertutik solasean, euren ibilbide, bizipen eta gogoetetan murgilduz.

Linbo ez da late-night klasiko bat, baina late-night baten egitura erabiltzen du. Ez da umore saio hutsa, baina umorea da bere hizkuntza nagusia. Ez da aktualitateari estuki lotutako programa bat, baina belaunaldi baten (edo batzuen) kezka sozial, kultural eta existentzialei erantzuten die. Zirikatzailea eta mutantea da, eta ez da etiketa bakarraren pean kabitzen. Horixe da, besteak beste, Linbo. Aitziber Grados altsasuarra du aurkezle, eta alboan, bidelagun, satelite bat baino gehiago: Olaia Inziarte, Antton Telleria, Julen Goldarazena Flako, Maialen Sorzabalbere…

EITBko hainbat profesionalek gabon kanta ezagunak abestuko dituzte Euskadiko Orkestrarekin batera. Fernando Velázquez konpositoreak moldatu ditu obra horiek, eta Juanjo Ocón zuzendariaren esanetara interpretatu dituzte, Leioa Kantika Koralak eta Errenteriako Landarbaso Abesbatzako kideek lagunduta.

Aitziber Garmendiak eta Jon Plazaolak gidatutako umore saioa. Astero, punta puntako euskal aktoreak hartuko dituzte gonbidatu platoan.

Prosopagnosia (grezieratik), aurpegien itsutasuna ere deitua, gizartearen zati batek pairatzen duen gaixotasuna da, jendearen aurpegiak ezagutzea eragozten diona eta kasurik larrienetan bere aurpegia ere ezagutzeko gai ez dena. Denok al dugu prosopagnosi mailaren bat? Gutako asko "itsu" heldu gara helduarora, ez baitugu bidean tarterik hartu nor garen ezagutzeko, izan nahi dugunari buruz hausnartzeko eta izan nahi dugunarekin koherentziaz jokatzen ari garela bermatzeko.

Elkarrizketa podcasta, baina, ez edonolakoa. Oier Aranzabalek pertsonaia baten etxera sartuko gaitu, berarekin solasean jardun eta istorio berriak kontatzeko. Sortzaileak, musikariak, aurkezleak eta zerbait interesgarria esateko daukan oro.

Nork ez du Sabino Arana izena entzun? Euskal abertzaletasunarekin lotzen dugu, baina askok ez dakite Miguel de Unamuno bezalako pertsonaia ospetsuak garai eta iritzi berekoak izan zituela. Istorio honek Euskal Herriko historian nahitaezko bezain ezezagun izan den belaunaldi bat ematen du ezagutzera, Euskal Herriko eta Espainiako politika betirako aldatuko zuen garaia.

Norak 30 urte ditu. Nicolas aitona argentinarrarekin bizi da eta bere bizitza ez da berak uste zuena. Lan txikiak ditu eta ia ez da bere herritik atera. Aitona galtzen duenean, Euskal Herriko kostaldetik bidaia bat hastea erabakitzen du, bere errautsak amonaren errautsen ondora eramateko.

Garizmendi baserrian giza hezur batzuk agertu dira. Zer egin jakin ezean, Fermin eta Karmen senar-emazteek Nestor semeari deitu diote eta honek, berriz, Ertzaintzari. Horiek heltzerakoan hezurrak desagertu dira. Segidan, hil kanpaiak joka hasten dira auzoko baselizan. Zantzu txarreko seinale horrek, gertaera latzak ekarri ez ezik, familiaren eta ingurukoen garai bateko zauriak irekiko ditu, Nestorren anaia bikia zen Aitorren heriotza barne.

Sortzaileen txokoa da Arratsean. Sortzaileen amets, beldur, egonezin, gorabehera, gogo, ilusio, ahuldade eta indarguneen oihartzun. Sortzaileen ahotsez. Entzule perfektuaren bila. Beti.

VIII. mendea. Kristautasuna Europan zehar hedatzen da sinesmen paganoak desagertzen diren bitartean. Karlomagnoren armadak Pirinioak zeharkatuz egindako erasoaren aurrean, ibarreko buruzagiak laguntza eskatu zion antzinako jainkosa bati. Odolezko itun baten bidez, etsaia garaitu zuen, trukean bizia emanez, baina, aurretik, Eneko semeari aro berrian bere herria babestu eta gidatu zezala agindu zion. Urte batzuk geroago, Enekok promes horri aurre egiteko misio bat egin zuen: Karlomagnoren altxorraren ondoan modu paganoan lurperatutako aitaren gorpua berreskuratzea. Kristau fededuna izan arren, Iratiren laguntza beharko du, inguruko pagano enigmatikoa. Bi gazteak baso arraro eta babesgabe batean sartuko dira, non "izena duen guztia existitzen den".

Justiziatik ihesean dabilen bankari ustel bat, banku beraren kontra ari diren kaltetuen etxe okupatu batean ezkutatuko da gezurrezko nortasun baten azpian.

Lau hamarkada pasa dira Fermin Muguruza (Irun, 1963) musikaria kontzertuak eskaintzen hasi zenetik. Mundu osoan barrena eskainitako bira baten bidez ospatu zuen musikariak 40 urteko jarduna. Biran mugarria izan zen 2025eko ekainaren 14an Donostiako Anoeta estadioan musikari lagun askok inguratuta eskaini zuen emanaldia. Euria goian-behean, atertu gabe, 30 mila pertsona bildu zituen Muguruzak hala ere. Aldarrikapenak tarteko izan ziren “Akelarre antifaxista” izendatuan. Kontzertu gogoangarri haren audioa eskaintzen dizu GUAUk. Play zerrenda: . Maputxe . Urrun . Eguraldi lainotsua hiriburuan . Hay algo que va mal . Balazalak . La linea del frente . Ulrique Meinhof . In-komunikazioa . Free Nelson Mandela . Desmond Tutu . Newroz . Big Beñat- Juantxo Arakama eta Moro “Bad Sound” . Azoka eguna . Euskal Herria Jamaika Clash . A la calle . La familia Iskariote . Bizitza zein laburra den . Nikaragua Sandinista . Dow to the river to pray – Olana Liss . Black is beltza- Olana Liss . After-Boltxebike . Aiako Txikito . Hiri Gerrilaren Dantza . Bidasoa fundamentalista . Lehenbiziko bala . Jon Maia . BSO - Mikel Kazalis “Anestesia”, Kaki Arkarazo eta Mikel Txopeitia . Itxoiten - Mikel Kazalis “Anestesia”, Kaki Arkarazo eta Mikel Txopeitia . Fandango . 54-46 . Etxerat . Zu atrapatu arte – Karlos Animal . Kolore bizia . Maravillas – Gorka Urbizu . Radio Rahim – Quinndy, Kuma eta Gorka Urbizu . Dub Manifest BIS-etan: . Internazionala . Errespetua – Aizkolaria ( Oihana Barrena) . El último Ska . Yalah Ramallah - Dan Palestine . Txoria txori . Lepoan hartu . Gora Herria . Sarri, sarri – Itziar Ituño, Quinndy, Kuma, Oihana Barrena, Sanbaou Diaby eta Aixiba Koroma

Azken Karlistaldiaren amaiera gertu dagoela, basoan bizi den emakume misteriotsu batek neskato bat erreskatatu du umezurztegi batetik. Larri zauritua eta hiltzear dagoela, neskatxak bere bila etorri eta zerura eramango duen aingeru bat ikusi duela pentsatuko du. Laster jakingo du izaki bitxi horrek betiereko bizitza eman diola, gauaren ilunean elkarrekin betiko bizitzera behartuz.

Haur eskolako irakaslea da Amaia, eta auzokide talde batekin, bere herriko jaietako alardean desfilatzeko eskubidearen alde borrokatuko da.

June, ezbehar batek bultzatuta Kanadan urte batzuk eman eta gero, etxera itzultzen da, eta mutil laguna izandakoarengandik urruntzen duen distantzia murrizten saiatuko da. Honek, Diegok, agorafobia du, edo, behintzat, ez da kalera ateratzeko gai, eta, hasieran erreparoz hartuko ditu Juneren saioak. Protagonistak bere aitarekin harremana leheneratu nahian, antzeko ahaleginak egin beharko ditu. Ane, berehala eta erraz, lagun minarekin ere berrelkartuko da. Istorio nahiko gogorra eta etsigarria da; nahiz eta argiuneak ere badituen. Nabariena, berriz, Junek Nico umearekin duen harremana da. Film osoan zehar, Berlinen ideia iradokitzailea dago, June eta Diegorentzat nolabaiteko utopia izango balitz bezala.

Touré Bilbon bizi den etorkin ginearra da. Detektibe inprobisatu gisa ateratzen du bizimodua, auzoko bizilagunei eragiten dieten kasuak konponduz. Bere trebetasunak, intuizioak eta umore-sen bereziak Ertzaintzaren konfiantza bereganatzera eramaten dute. Baina droga eta giza trafiko sare konplexu batean ere sartuko da, bere bizitza eta bere alabarena arriskuan jarriko dituena.

1983an bi euskal errefuxiatu desagertu ziren Baionan, Joxean Lasa eta Joxi Zabala. Hamabi urte geroago, erailda eta kare biziz lurperatuta agertu ondoren identifikatu gabe egon diren bi gorpu Lasa eta Zabalarenak direla jakingo da. GAL erakundea dago euren heriotzaren atzean. Bi familien abokatuak eta haren laguntzaileak prozesu luze bati ekingo diote. Helburua, justizia egitea eta hiltzaileak epailearen aurrera eramatea da.

Aneren bizimodua goitik behera aldatuko da, astero-astero, etxean lore-sorta bat jasotzen hasten denean. Beti ordu berean. Beti modu anonimoan.

Errenteria, 1977ko uda. Beak 16 urte ditu eta herrialdean zehar dabiltzan aldaketa-giroarekin bat egiten du. Besteak beste, emakume-talde batekin lan egiten du kausa feministaren alde eta abortatzen laguntzeko baldintza duinak lortzeko helbuarekin. Odolean sentitzen duen errebeldia ustekabeko sentimendu batekin nahastuko da, bere bizitza hankaz gora jarriko duena: bera baino zaharragoa den eta familia oneko neska batekin maiteminduko da. Beak ez du susmatzen neska enigmatiko honek, Mirenek, sekretu bat gordetzen duela, eta sekretu horrek helduen mundu mingarrian murgilduko duela.

Aitaren abandonoa baino gauza okerragorik badago, zortzi urte geroago, iktus batek jota, aita itzultzea da, hitz gabe eta mugitu ere ezin duenean. Egoera, berez arrotza, are kezkagarriagoa bihurtzen da bere itzulera txerri gazi-gozo plater batean ezkutatutako heriotza-mehatxu baten agerpenarekin batera gertatzen denean: bala bat. Mugika kideei ez zaie inoiz ondo eman familia bat izatea, baina zerbait estimatzen badute, beren bizitzak dira. Horiek salbatzeko, taldean lan egin beharko dute eta aita azken urteetan zein istilutan sartu den jakin beharko dute. Zenbat eta lehenago konpondu auzia, orduan eta lehenago familia zoriontsuki banandua izan ahal izango dira.