Artxiboa

280 milioi pertsona bizi dira gaur bere jatorrizko herrialdetik kanpo. Inoizko daturik altuena da, baina gizakiak betidanik mugitu gara batetik bestera. Migrazioei soseguz begiratzeko tartea da hau.

Film dokumental luze honetan immigrazioaren egunerokotasuna azaltzen da. Zenbait emakume etorkinen esperientzian oinarrituta, fenomenoaren aurpegi ezezagunak erakutsi nahi dira. Emakumeen jaioterrietatik Europara immigrazio handia gertatu da, baina oraindik ere arrotz zaizkigu haien bizimodua eta haien ohiturak.

Faisaien Irla munduko kondominiorik txikiena da. Urtearen erdia Espainiako Estatuarena da, eta beste erdia Frantziarena. Bidasoa ibaiaren erdian azaleratzen da, bi estatuak banatzen dituen muga naturalean. Laida (Jone Laspiur) eta Sambou (Sambou Diaby), bertako bikote bat, uhartearen aurretik paseatzen ari dira. Bat-batean, bi pertsona ikusiko dituzte ibaia igerian gurutzatzen, beste aldera iristen saiatzeko. Egun batzuk geroago, hilotz bat agertuko da uhartearen subiranotasun-trukearen ekitaldian zehar. Nork hartuko du bere gain?

Ibrahim, 16 urteko marokoko mutila, hiriaren kanpokaldeko errepide batetik doa oinez, bakarrik dago, desorientaturik. Badaki bi egun barru herrialdetik botako dutela, beraz, bere motxila hartu eta badoa ihesi. Ez dauka nora joaterik. Diskoteka batean Rafa, 14 urteko mutila, urduri dago, neskak beragandik espero duena emateko ez bait da kapaza sentitzen. Ibrahim eta Rafaren bideak elkargurutzatu eta batak bestearengan izango duen eragina hain izango da handia, kontrolatu ezin ditzaketen sentimenduak haziko direla beraien artean.

Larunbat arrunt bat Kalifornia hegoaldean. Adam, behe-erdiko klaseko estatubatuarrak, agur esan die emazteari eta seme-alabei, asteko lanari ekiteko.

AMERIKANUAK dokumentalak Nevadako (AEB) Elko herrira joandako zenbait immigrante euskaldunen historia kontatuko digu. Funtsean, nostalgiari buruz hitz egingo digu, herrialde arrotz batean bizitza duina eramateko borrokari eta komunitate bateko kide sentitzeari buruz. Alfonso Igoa, Pete Paris, Jose Yaniz “Txapo” edo Juan Juaristiren “Parrillas” oroitzapenen bidez, euskal diasporaren parte hau Ameriketako Mendebaldean zelan egokitu zen ezagutuko dugu.

Touré Bilbon bizi den etorkin ginearra da. Detektibe inprobisatu gisa ateratzen du bizimodua, auzoko bizilagunei eragiten dieten kasuak konponduz. Bere trebetasunak, intuizioak eta umore-sen bereziak Ertzaintzaren konfiantza bereganatzera eramaten dute. Baina droga eta giza trafiko sare konplexu batean ere sartuko da, bere bizitza eta bere alabarena arriskuan jarriko dituena.

Tetuán zinemagile baten barne-bidaia da, bizitza pertsonaletik abiatzen den istorio unibertsala: protagonistena baina baita Iratxe Fresnedarena berarena ere. Paisaia ikusga-rriak, natura hunkigarria, itsasotik eta bizitzatik haragoko hiri zaratatsuak eta basamortua-rekin bat egiten duten komunitateen ametsak. Kamerak zuzenean jasotzen ez duena, artxiboko materialak eskaintzen du. Artxibo aurkituak, iraganaren eta orainaren arteko uztarketak, Fresnedaren pentsamendu-fluxuaren erritmoarekin zipriztindua doa. Off-eko ahots horrek, pertsonala dena, unibertsala bihurtzen du istorioa eta, aldi berean, autorearen barne bidaia sortzailea aitaren pausuen bila doana, orainarekin lotzen du.

Kultur aniztasuna ardatz duen errepotaje saioa, migrazioa, integrazioa edo bizikidetza kasuak biltzen dituena.

Euskarari buruzko saioa, Kike Amonarrizek eta Izaro Arrutik aurkeztuta.

Eusko legebiltzarkideen asteroko eztabaida saioa Radio Euskadin.

San Prudencio Fundazioaren 50. urteurrena dela eta, dokumental honek Vitoria-Gasteizek bere historian izan duen eraldaketarik handiena gertatu zen garaiaren hastapenak aztertzen ditu. Industria-garapena, immigrazioa, hiri-hazkundea eta lehen aldaketa sozialen zantzuak aztertzen dira, baita enpresarien eta klase politikoaren arteko harremanak ere. Sonora Estudiosek ekoitzia, Aitor González de Langaricaren gidoiarekin eta Álvaro Herrero eta Aitor González de Langaricaren zuzendaritzarekin.

1968an, Arantzazuko santutegian Euskara Batuaren Oinarriak ezarri ziren, euskalki ezberdineko hiztunak elkarren artean hurbiltzeko xedearekin. Gaur, 50 urte geroago, Euskara Batuak inoiz baino bateratzaileago izaten jarraitzen du.